Yabancılar İçin İkamet İzni

İkamet izni türleri nelerdir?

Kısa dönem ikamet izni hangi amaçlarla verilir?

Kısa dönem ikamet izni; bilimsel araştırma, Türkiye'de taşınmaz sahipliği, ticari bağlantı veya iş kurma, hizmet içi eğitim programları, eğitim veya öğrenci değişim programları, turizm, tedavi, yargı veya idari makamların talebi, aile ikamet izninden geçiş ve Türkçe öğrenme kursları gibi amaçlarla verilir (6458 s. Kanun m. 31). Kısa dönem ikamet izni her defasında en fazla iki yıllık süreyle verilir. Turizm amaçlı ikamet izinlerinde uygulamada kısıtlamalar bulunmakta ve bazı il ve mahallelerde yabancıların ikamet izni başvuruları sınırlanabilmektedir. Bu nedenle başvuru yapılacak adresin ikamete açık olup olmadığı önceden kontrol edilmelidir.

Başvuru nasıl yapılır?

1. e-İkamet başvurusu: Başvuru, Göç İdaresi Başkanlığı'nın e-İkamet sistemi üzerinden yapılır ve randevu alınır.
2. Belgelerin hazırlanması: Pasaport, biyometrik fotoğraf, sağlık sigortası, adres kaydı, yeterli ve düzenli maddi kaynağı gösteren belgeler ve izin türüne göre ek belgeler hazırlanır.
3. İl Göç İdaresi'ne başvuru: Randevu gününde belgelerle birlikte İl Göç İdaresi Müdürlüğüne gidilir.
4. Değerlendirme: Başvuru değerlendirilir; eksik belgeler için süre verilebilir.
5. Kartın teslimi: Olumlu sonuçlanan başvurularda ikamet izni kartı adrese gönderilir.

Pasaportun, talep edilen ikamet izni süresinden en az altmış gün daha uzun geçerlilik süresine sahip olması gerekir.

Uzatma başvurusu ne zaman yapılır?

İkamet izni uzatma başvurusu, izin süresinin dolmasından önceki altmış gün içinde ve her durumda süre dolmadan yapılmalıdır (6458 s. Kanun m. 24). Süresinde yapılan uzatma başvurusu sonuçlanıncaya kadar yabancı Türkiye'de kalmaya devam edebilir. Süre dolduktan sonra yapılan başvurular uzatma olarak değerlendirilmez; bu durumda yabancı ikamet izni olmadan Türkiye'de kalmış sayılır ve idari para cezası, giriş yasağı ve sınır dışı etme gibi sonuçlarla karşılaşabilir.

Hangi durumlarda ikamet izni reddedilir veya iptal edilir?

İkamet izni; başvuru şartlarının sağlanmaması, izin amacının dışında faaliyette bulunulması, gerçeğe aykırı belge sunulması, yeterli ve düzenli maddi kaynağın bulunmaması, kamu düzeni veya güvenliği bakımından risk oluşturulması ve sınır dışı etme kararı verilmesi gibi durumlarda reddedilebilir veya iptal edilebilir (6458 s. Kanun m. 32). Aile ikamet izninde evliliğin gerçek olmadığı veya aile birliğinin sona erdiği anlaşılırsa izin iptal edilebilir. Ret veya iptal kararı yabancıya tebliğ edilir ve kararla birlikte ülkeden çıkış için süre verilir.

Ret kararına karşı ne yapılabilir?

İkamet izni ret, uzatmama veya iptal kararlarına karşı tebliğten itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava açılması kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz; yabancıya verilen çıkış süresi içinde ülkeden ayrılmaması halinde sınır dışı etme süreci başlayabileceğinden, yürütmenin durdurulması talep edilmelidir. Ret kararının ardından aynı amaçla veya farklı bir ikamet izni türüyle yeniden başvuru yapılması da değerlendirilebilir.

Uzun dönem ikamet izni

Türkiye'de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış yabancılar uzun dönem ikamet iznine başvurabilir (6458 s. Kanun m. 42). Bu süre hesaplanırken öğrenci ikamet izniyle geçirilen sürenin yarısı, diğer ikamet izinleriyle geçirilen sürenin tamamı dikkate alınır. Başvuru için son üç yılda sosyal yardım almamış olmak, yeterli ve düzenli maddi kaynağa sahip olmak, geçerli sağlık sigortası bulunmak ve kamu düzeni bakımından tehdit oluşturmamak gerekir. Uzun dönem ikamet izni sahibi yabancılar, askerlik yapma, seçme ve seçilme gibi bazı haklar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanır.

İkamet izni ve vatandaşlık

Türkiye'de beş yıl kesintisiz ikamet etmiş yabancılar, diğer şartları da taşımaları halinde genel yoldan vatandaşlık başvurusunda bulunabilir (5901 s. Kanun m. 11). Ancak hangi ikamet izinleriyle geçirilen sürelerin bu hesaba katılacağı ve yurt dışında geçirilen sürelerin nasıl değerlendirileceği mevzuatta ayrıca düzenlenmiştir. Bu nedenle vatandaşlığı hedefleyen yabancıların ikamet izni türünü ve yurt dışında kalış sürelerini başvuru öncesinde güncel düzenlemeye göre değerlendirmesi önemlidir.

Aile ikamet izni

Türk vatandaşlarının, ikamet izni veya çalışma izni sahibi yabancıların ve mülteci veya ikincil koruma statüsündeki kişilerin yabancı eşleri, kendisinin veya eşinin ergin olmayan yabancı çocukları ile bakmakla yükümlü olduğu bağımlı yabancı çocuklarına aile ikamet izni verilebilir (6458 s. Kanun m. 34). Başvuru için destekleyicinin asgari ücretten az olmamak üzere aile fertleri için yeterli geliri, sağlık sigortası ve aile fertlerinin sayısına uygun barınma şartları aranır. Aile ikamet izni her defasında en fazla üç yıllık süreyle verilir ve destekleyicinin izin süresini aşamaz. Türkiye'de en az üç yıl aile ikamet izniyle kalan yabancılar, ergin olduklarında kısa dönem ikamet iznine geçebilir.