Aile Hukuku
Aile hukuku; evlilik, boşanma, velayet, nafaka, mal rejimi ve soy bağı ilişkilerini düzenler. Temel kaynak 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'dur ve uyuşmazlıklar Aile Mahkemelerinde görülür. Boşanma davaları anlaşmalı ve çekişmeli olarak iki yoldan ilerler; anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Aile davalarında zorunlu arabuluculuk uygulanmaz.
Aile hukuku hangi konuları kapsar?
Aile hukuku, Türk Medeni Kanunu'nun ikinci kitabında (m. 118–494) düzenlenir. Uygulamada en sık karşılaşılan konular şunlardır:
- Boşanma: Anlaşmalı boşanma ve genel ya da özel sebeplere dayanan çekişmeli boşanma.
- Velayet ve kişisel ilişki: Boşanmada çocuğun velayetinin hangi ebeveyne verileceği ve diğer ebeveynle görüşme düzeni.
- Nafaka: Tedbir, yoksulluk ve iştirak nafakası ile nafakanın artırılması veya kaldırılması.
- Tazminat: Boşanmada kusuru daha az olan eşin maddi ve manevi tazminat talepleri.
- Mal rejimi: Evlilik süresince edinilen malların boşanmada paylaşılması.
- Koruma tedbirleri: Aile içi şiddete karşı 6284 sayılı Kanun kapsamında verilen koruyucu ve önleyici tedbirler.
Aile davalarına hangi mahkeme bakar?
Aile hukukundan doğan davalara 4787 sayılı Kanun'la kurulan Aile Mahkemeleri bakar; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davaları Asliye Hukuk Mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla görür. Boşanma davasında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin dava açılmadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m. 168).
Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma arasındaki fark nedir?
| Konu | Anlaşmalı boşanma | Çekişmeli boşanma |
|---|---|---|
| Dayanak | TMK m. 166/3 | TMK m. 161–166 |
| Şart | En az bir yıllık evlilik, ortak irade, protokol | Kanundaki genel veya özel bir boşanma sebebi |
| Duruşma | Eşler hâkim tarafından bizzat dinlenir | Deliller ve tanıklar incelenir |
| Kusur tartışması | Yok | Var; tazminat ve nafakayı etkiler |
| Süre | Çoğunlukla tek duruşmada sonuçlanır | Delil durumuna göre uzun sürebilir |
Eşler kararın kesinleşmesine kadar anlaşmalı boşanma iradesinden dönebilir; bu durumda dava çekişmeli olarak devam eder. Çekişmeli olarak açılan bir dava da tarafların protokol sunmasıyla anlaşmalı boşanmaya dönüşebilir.
Boşanmada hangi talepler ileri sürülebilir?
| Talep | Açıklama | Dayanak |
|---|---|---|
| Tedbir nafakası | Dava süresince eşin ve çocukların geçimi için | TMK m. 169 |
| Yoksulluk nafakası | Boşanma yüzünden yoksulluk içine düşecek eşe, kusuru daha ağır olmamak şartıyla | TMK m. 175 |
| İştirak nafakası | Velayeti kendisine verilmeyen ebeveynin çocuğun giderlerine katılımı | TMK m. 182 |
| Maddi ve manevi tazminat | Kusursuz veya daha az kusurlu eşin zararı için | TMK m. 174 |
| Velayet ve kişisel ilişki | Çocuğun üstün yararına göre belirlenir | TMK m. 182, 323 |
| Mal rejiminin tasfiyesi | Edinilmiş mallara katılma alacağı | TMK m. 202, 218 vd. |
Boşanma davasında istenmeyen nafaka ve tazminat talepleri, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı bir davayla istenebilir (TMK m. 178).
Mal paylaşımı nasıl yapılır?
1 Ocak 2002'den bu yana eşler arasında kural olarak edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir (TMK m. 202). Bu rejimde evlilik süresince çalışarak elde edilen mallar boşanmada kural olarak yarı yarıya paylaşılır; evlilikten önce edinilen mallar ve miras yoluyla gelen mallar kişisel mal sayılır ve paylaşılmaz. Mal rejiminin tasfiyesi boşanma davasından ayrı bir davayla istenir ve boşanmanın kesinleşmesinden itibaren on yıllık zamanaşımına tabidir.
Aile içi şiddette hangi koruma tedbirleri vardır?
6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, şiddet gören veya şiddet görme tehlikesi bulunan kişiler için koruyucu ve önleyici tedbirler öngörür. Uzaklaştırma, iletişim yasağı ve geçici koruma gibi tedbirler, başvuru üzerine aile mahkemesince; gecikmesinde sakınca bulunan hallerde kolluk ve mülki amirlerce de verilebilir. Tedbir kararı için şiddetin ispatı aranmaz.
Aile hukuku konuları
- Anlaşmalı boşanma: Şartları, protokolün içeriği ve süreç.
- Çekişmeli boşanma: Genel ve özel boşanma sebepleri, deliller, kusur ve tazminat.
- Velayet ve nafaka: Velayetin belirlenmesi, kişisel ilişki ve nafaka türleri.
Kaynakça
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.