Yabancılar ve Vatandaşlık Hukuku

Bu alanda hangi konular yer alır?

İkamet izni neden önemlidir?

Vize veya vize muafiyetinin tanıdığı süreden uzun kalacak yabancıların ikamet izni alması zorunludur. İkamet izni olmadan Türkiye'de kalınması; idari para cezası, giriş yasağı ve sınır dışı etme kararı gibi ağır sonuçlar doğurabilir. İkamet izni uzatma başvurusunun süresi dolmadan yapılması, ret kararlarına karşı süresinde dava açılması ve adres değişikliklerinin bildirilmesi, yabancının Türkiye'deki hukuki durumunu korumak için temel adımlardır.

Çalışma izni neden ayrıca gerekir?

İkamet izni, yabancıya çalışma hakkı vermez. Türkiye'de çalışacak yabancılar için ayrıca çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti alınması gerekir. Geçerli çalışma izni ise ikamet izni yerine geçer. İzinsiz çalışma hem yabancıya hem işverene idari para cezası uygulanmasına ve yabancı hakkında sınır dışı etme kararı verilmesine yol açabilir.

Sınır dışı etme kararlarına karşı ne yapılabilir?

Sınır dışı etme kararı, yabancıya veya yasal temsilcisine ya da avukatına tebliğ edilir. Karara karşı tebliğten itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir (6458 s. Kanun m. 53). Dava açılması halinde, yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla dava sonuçlanıncaya kadar yabancı kural olarak sınır dışı edilmez; ancak terör örgütü üyeliği veya kamu güvenliği gibi kanunda sayılan bazı sebeplerle verilen kararlarda bu koruma uygulanmaz. Mahkeme davayı on beş gün içinde karara bağlar ve verilen karar kesindir. Bu kısa süreler nedeniyle sınır dışı kararının tebliğ edilmesiyle birlikte derhal hukuki destek alınması büyük önem taşır. İdari gözetim kararlarına karşı ise sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir (6458 s. Kanun m. 57).

Türk vatandaşlığı hangi yollarla kazanılır?

Vatandaşlık başvurusunun reddine karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir; ancak istisnai yoldan vatandaşlık kararları idarenin takdir yetkisinin geniş olduğu işlemlerdir.

Yabancıların taşınmaz edinimi

Yabancı gerçek kişiler, karşılıklılık ilkesi ve kanuni sınırlamalar çerçevesinde Türkiye'de taşınmaz edinebilir (Tapu Kanunu m. 35). Bir yabancı gerçek kişinin ülke genelinde edinebileceği taşınmazların toplam yüzölçümü otuz hektarı, ilçe yüzölçümü bakımından ise belirli bir oranı aşamaz. Askeri yasak bölgeler ve güvenlik bölgelerinde taşınmaz edinimi izne tabidir. Taşınmaz satın almak tek başına ikamet hakkı vermez; ikamet izni için ayrıca başvuru yapılması gerekir.

Uluslararası koruma

Ülkesinde zulüm görme korkusu nedeniyle geri dönemeyen yabancılar uluslararası koruma başvurusunda bulunabilir. Başvurular İl Göç İdaresi Müdürlüklerine yapılır ve değerlendirme sonucunda mülteci, şartlı mülteci veya ikincil koruma statüsü verilebilir. Başvurunun reddine karşı idari itiraz ve idare mahkemesinde dava yolları açıktır. Uluslararası koruma başvurusu sahiplerinin geri gönderilmemesi ilkesi kanunla güvence altına alınmıştır (6458 s. Kanun m. 4).

Hangi durumlarda sınır dışı etme kararı verilir?

Sınır dışı etme kararı; ikamet veya çalışma izni olmadan Türkiye'de kalma veya çalışma, vize veya ikamet izni süresini aşma, sahte belge kullanma, kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı bakımından tehdit oluşturma, terör örgütleriyle bağlantı ve suç örgütü faaliyetleri gibi sebeplerle verilebilir (6458 s. Kanun m. 54). Kararın verilmesinde yabancının Türkiye'deki aile bağları, ikamet süresi, kişisel durumu ve ülkesine döndüğünde maruz kalabileceği riskler de dikkate alınmalıdır. Ölüm cezası, işkence veya insanlık dışı muamele riskiyle karşılaşacağına dair ciddi emareler bulunan yabancılar hakkında sınır dışı kararı alınamaz (6458 s. Kanun m. 55).

Hukuki destek hangi aşamalarda önemlidir?

Yabancılar hukukunda pek çok işlem kısa sürelere bağlıdır ve tek bir hata yabancının Türkiye'deki tüm hukuki durumunu etkileyebilir. İkamet izni başvurusunda doğru izin türünün seçilmesi, çalışma izni sürecinde işveren yükümlülüklerinin yerine getirilmesi, sınır dışı ve giriş yasağı kararlarına karşı yedi ve altmış günlük dava sürelerinin takip edilmesi, vatandaşlık başvurularında belgelerin eksiksiz hazırlanması bu aşamaların başında gelir.

Sık yapılan hatalar

• Uzatma başvurusunun süresinde yapılmaması: İkamet izni sona erdikten sonra yapılan başvurular uzatma olarak değerlendirilmez.
• Sınır dışı kararına karşı yedi günlük sürenin kaçırılması: Süre geçtikten sonra dava açılamaz.
• İkamet izninin çalışma hakkı verdiğinin sanılması: Çalışmak için ayrıca çalışma izni gerekir.
• Adres değişikliğinin bildirilmemesi: Yaptırıma ve tebligat sorunlarına yol açar.