Yabancılar Hukukunda Dilekçe Rehberi

Bu bölümde hangi rehberler var?

Yabancılar hukukunda başvuru yolları

Dilekçelerde bulunması gereken ortak unsurlar

1. Başvuranın kimliği: Ad, soyad, uyruk, pasaport numarası ve varsa yabancı kimlik numarası.
2. Adres ve iletişim: Türkiye'deki adres; geri gönderme merkezindeyse merkezin adı.
3. Muhatap: Kararı veren kurum; çoğu durumda valilik veya İl Göç İdaresi Müdürlüğü.
4. Dava veya itiraz konusu karar: Kararın tarihi, sayısı ve tebliğ tarihi.
5. Olaylar: Türkiye'ye giriş tarihi, ikamet ve çalışma geçmişi, kararın verilmesine kadar yaşanan süreç.
6. Hukuki sebepler: Kararın hangi yönlerden hukuka aykırı olduğu.
7. Talep: Kararın iptali, yürütmenin durdurulması veya idari gözetimin sona erdirilmesi.
8. Ekler ve imza: Belgeler, tercümeleri ve vekâletname.

Hangi belgeler hazırlanmalı?

• Kimlik belgeleri: Pasaport, yabancı kimlik kartı, ikamet veya çalışma izni kartları.
• Aile belgeleri: Evlilik cüzdanı, çocukların doğum belgeleri, eşin ve çocukların vatandaşlık durumunu gösteren belgeler.
• Ekonomik belgeler: İş sözleşmesi, SGK kayıtları, banka hesap dökümleri, kira veya tapu belgeleri.
• Sağlık ve eğitim belgeleri: Süren tedaviler, çocukların okul kayıtları.
• Önceki başvurular: İkamet veya çalışma izni başvuru belgeleri, e-İkamet ve e-İzin kayıtları.
• Ülke durumuna ilişkin belgeler: Geri gönderme yasağı ileri sürülüyorsa uluslararası kuruluş raporları.

Yabancı dildeki belgelerin noter onaylı Türkçe tercümeleri, yurt dışında düzenlenmiş belgeler için ayrıca apostil veya konsolosluk onayı gerekir. Belgelerin asıllarının da gerektiğinde mahkemeye ibraz edilebilmesi için saklanması önemlidir.

Vekâletname ve tercüme sorunları

Yabancıların avukat aracılığıyla dava açabilmesi için noterden düzenlenmiş vekâletname gerekir. Türkçe bilmeyen yabancılar için vekâletname, yeminli tercüman eşliğinde düzenlenir. Yabancı geri gönderme merkezindeyse vekâletname işlemleri merkez idaresinin koordinasyonuyla noter tarafından merkeze gelinerek yapılabilir. Yedi günlük dava süresi gibi kısa sürelerde, vekâletname ve tercüme işlemleri dava açmayı geciktirmemelidir; gerekirse yabancı dilekçeyi kendisi imzalayarak süre içinde dava açabilir.

Çalışma izni ret kararına itiraz

Çalışma izni başvurusunun reddine karşı, tebliğden itibaren otuz gün içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na itiraz edilir (6735 s. Kanun m. 9). İtiraz dilekçesinde ret gerekçesi tek tek ele alınmalı, eksik olduğu belirtilen belgeler tamamlanmalı ve işverenin değerlendirme kriterlerini karşıladığı gösterilmelidir. İtirazın reddi halinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. İtirazın hangi yolla yapılacağı ret kararında ve Bakanlığın duyurularında belirtilir.

İkamet izni ret kararına karşı dava

İkamet izni ret, uzatmama veya iptal kararlarına karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır. Dilekçede ikamet izni türü, başvuru tarihi ve sunulan belgeler gösterilmeli; ret gerekçesinin neden hukuka aykırı olduğu açıklanmalıdır. Kararla birlikte ülkeden çıkış için verilen süre kısa olduğundan, dava ile birlikte yürütmenin durdurulması istenmelidir. Aksi halde yabancı hakkında sınır dışı etme süreci başlatılabilir ve dava fiilen sonuç doğurmayabilir; bu nedenle tedbir talebi dilekçenin ayrı bir başlığında açıkça yazılmalıdır.

Uluslararası koruma başvurularında dilekçe

Uluslararası koruma başvurusu, İl Göç İdaresi Müdürlüklerine şahsen yapılır; başvuru sahibi kimlik bilgilerini, ülkesinden ayrılma nedenlerini ve geri dönmesi halinde maruz kalacağı riskleri anlatır. Başvurunun reddi halinde, karar türüne göre idari itiraz veya idare mahkemesinde dava yolu açıktır ve bu yollar için kanunda kısa süreler öngörülmüştür. Hızlandırılmış değerlendirme kapsamındaki kararlarda süreler daha da kısadır. Bu nedenle ret kararının tebliğ edildiği gün sürelerin hesaplanması ve kararın türünün belirlenmesi gerekir. Dilekçede kişisel risklerin somut olaylarla anlatılması ve varsa belgelerin eklenmesi önemlidir.

Giriş yasağına karşı başvuru

Giriş yasağı kararlarına karşı idare mahkemesinde dava açılabileceği gibi, belirli durumlarda Göç İdaresi'ne başvurularak yasağın kaldırılması veya Türkiye'ye girişe izin verilmesi istenebilir. Başvuruda yasağın konulmasına yol açan sebebin ortadan kalktığı, örneğin idari para cezasının ödendiği veya Türkiye'deki aile bağlarının girişi zorunlu kıldığı belgelerle gösterilmelidir.

Sık yapılan hatalar

• Sürelerin karıştırılması: Sınır dışı kararında 7 gün, ikamet izni reddinde 60 gün, çalışma izni reddinde 30 günlük itiraz süresi uygulanır.
• Yanlış merciye başvuru: İdari gözetim kararına karşı idare mahkemesine değil, sulh ceza hâkimliğine başvurulur.
• Tercümelerin eksik olması: Yabancı dildeki belgeler tercümesiz sunulursa delil değeri önemli ölçüde azalır.
• Aile bağlarının belgelenmemesi: Orantılılık değerlendirmesinde en etkili unsurlardan biri belgelenmezse göz ardı edilebilir.
• Yürütmenin durdurulmasının istenmemesi: İkamet izni ret davalarında karar uygulanabilir.