Ticaret ve Şirketler Hukuku

Tacir olmanın sonuçları nelerdir?

Bir ticari işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işleten kişi tacirdir (TTK m. 12). Tacir sıfatı önemli sonuçlar doğurur:

Şirket türleri nelerdir?

Bu tutarlar 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla 1 Ocak 2024'ten itibaren uygulanmaktadır ve yeniden değiştirilebilir. 2024'ten önce kurulmuş ve sermayesi bu tutarların altında kalan anonim ve limited şirketler, sermayelerini 31 Aralık 2026'ya kadar yeni asgari tutarlara yükseltmek zorundadır; aksi halde başka bir işleme gerek kalmaksızın infisah etmiş sayılır (TTK geçici m. 15). Kayıtlı sermaye sistemindeki halka açık olmayan anonim şirketler de bu tarihe kadar 500.000 TL'ye yükselmezse kayıtlı sermaye sisteminden çıkmış sayılır.

Ticari davalarda arabuluculuk zorunlu mu?

Evet. TTK m. 4'te sayılan ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri için dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (TTK m. 5/A). Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa düzenlenen anlaşma belgesi ilam niteliğindedir.

Şirket yöneticilerinin sorumluluğu nedir?

Anonim şirket yönetim kurulu üyeleri ve limited şirket müdürleri, kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal ederlerse şirkete, pay sahiplerine ve şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarardan sorumludur (TTK m. 553). Şirketin kamu borçları bakımından kanuni temsilcilerin sorumluluğu ayrıca 6183 sayılı Kanun'da düzenlenmiştir.

Çek ile ilgili temel kurallar

Çek, görüldüğünde ödenmesi gereken bir ödeme aracıdır. Aynı yerde ödenecek çekler düzenleme tarihinden itibaren on gün, başka bir yerde ödenecek çekler bir ay içinde bankaya ibraz edilmelidir (TTK m. 796). Karşılıksız çek düzenlenmesi, 5941 sayılı Çek Kanunu'na göre cezai yaptırım doğurur. Çek alacakları kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip edilebilir.

Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklar nasıl çözülür?

Şirket ortakları arasında en sık yaşanan uyuşmazlıklar; kâr payı dağıtılmaması, bilgi alma ve inceleme hakkının engellenmesi, pay devrine onay verilmemesi, yöneticilerin şirket aleyhine işlem yapması ve ortaklıktan çıkma veya çıkarılma talepleridir. Limited şirketlerde ortak, haklı sebep varsa mahkemeden şirketten çıkmasına izin verilmesini isteyebilir; şirket de esas sözleşmede öngörülen veya haklı sebeplerle bir ortağın çıkarılmasını talep edebilir (TTK m. 638, 640). Anonim şirketlerde pay sahibinin bilgi alma hakkı genel kurulda kullanılır; bilgi verilmesi reddedilirse mahkemeye başvurulabilir (TTK m. 437). Ortaklık uyuşmazlıklarında, şirketin faaliyetini sürdürmesi için çoğu zaman önce müzakere ve arabuluculuk yolu denenir.

Haksız rekabet nedir?

Rakiplerle veya tedarikçilerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen, aldatıcı veya dürüstlük kuralına aykırı her türlü davranış haksız rekabet oluşturur (TTK m. 54). Başkasının ürününü veya ticari unvanını taklit etmek, rakip hakkında yanıltıcı açıklama yapmak, işçileri sözleşmelerini ihlale yöneltmek ve iş sırlarını izinsiz kullanmak haksız rekabet örnekleridir. Haksız rekabetten zarar gören, davranışın hukuka aykırılığının tespitini, men'ini, sonuçlarının ortadan kaldırılmasını ve zararının tazminini isteyebilir (TTK m. 56). Haksız rekabet davaları, öğrenmeden itibaren bir yıl ve her halde üç yıl içinde açılmalıdır (TTK m. 60).

Tacirler arasında faiz ve temerrüt

Ticari işlerde faiz serbestçe kararlaştırılabilir. Sözleşmede oran belirlenmemişse ticari temerrüt faizi olarak Merkez Bankası avans faizi oranı uygulanır (3095 sayılı Kanun m. 2). Tacirler arasındaki mal ve hizmet alımlarında, ödeme süresi kararlaştırılmamışsa borçlu faturayı aldıktan sonraki otuz gün içinde ödeme yapmazsa ihtara gerek olmaksızın temerrüde düşer ve alacaklı temerrüt faizi isteyebilir (TTK m. 1530). Bu kural tacirler arasında geç ödemelerin önüne geçmeyi amaçlar.

Ticari defterler neden önemlidir?

Tacirler, ticari işlemlerini ve işletmesinin malvarlığı durumunu açıkça görülebilir hale getirecek şekilde defter tutmak zorundadır (TTK m. 64). Yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri gibi defterler, 2026 itibarıyla büyük ölçüde elektronik ortamda tutulmaktadır. Defterler ve belgeler on yıl süreyle saklanmalıdır (TTK m. 82). Kanuna uygun tutulmuş ve açılış ile kapanış onayları yaptırılmış ticari defterler, tacirler arasındaki ticari davalarda delil olarak kullanılabilir (HMK m. 222). Defter tutma yükümlülüğüne uyulmaması hem vergi cezalarına hem de davalarda ispat güçlüğüne yol açar.

Ticaret unvanı ve marka nasıl korunur?

Ticaret unvanı, tacirin ticari işlerini yürüttüğü addır ve ticaret siciline tescil edilmesi zorunludur (TTK m. 39). Tescil edilen unvan, aynı sicil bölgesinde başkası tarafından kullanılamaz. Ürün ve hizmetleri ayırt eden marka ise Türk Patent ve Marka Kurumu'na tescil ettirilerek korunur (6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu). Unvan ve markanın izinsiz kullanılması halinde tecavüzün tespiti, durdurulması ve tazminat talep edilebilir.

Ticaret ve şirketler hukuku konuları

• Şirket kuruluşu: Limited ve anonim şirket kuruluş süreci.
• Genel kurul kararlarının iptali: İptal ve butlan davaları, süreler.
• Konkordato: Mühlet, alacaklılar toplantısı ve tasdik.