Sağlık Hukuku

Hekimin sorumluluğu nasıl doğar?

Hekim ile hasta arasındaki ilişki Türk Borçlar Kanunu'ndaki vekalet sözleşmesi hükümlerine tabidir. Hekim sonucu garanti etmez; ancak tıp biliminin kabul ettiği yöntemlere uygun ve gereken özenle davranmak zorundadır (TBK m. 506). Hekimin en hafif kusuru da sorumluluğa yol açar. Estetik operasyonlar gibi belirli bir sonucun taahhüt edildiği işlemlerde ise ilişki eser sözleşmesi olarak değerlendirilebilir.

Tıbbi hata türleri nelerdir?

Hangi mahkemeye başvurulur?

Tıbbi hata iddialarında kusurun tespiti için mahkemeler çoğunlukla Adli Tıp Kurumu'ndan veya üniversite hastanelerinden bilirkişi raporu alır.

Sağlık hukukunda süreler

Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımı süresi daha uzunsa o süre uygulanır.

Aydınlatılmış onam neden önemlidir?

Hekim, tıbbi müdahaleden önce hastayı hastalığı, uygulanacak tedavi, tedavinin riskleri ve komplikasyonları, alternatif tedavi yöntemleri ve tedavi uygulanmazsa ortaya çıkabilecek sonuçlar hakkında bilgilendirmek ve hastanın onayını almakla yükümlüdür. Onamın geçerli olabilmesi için bilgilendirmenin hastanın anlayabileceği şekilde, müdahaleden makul bir süre önce yapılması gerekir. Matbu formların imzalatılması tek başına yeterli değildir; Yargıtay uygulamasında hekimin, hastayı somut müdahaleye özgü riskler hakkında bilgilendirdiğini ispat etmesi aranır. Usulüne uygun aydınlatma yapılmadan gerçekleştirilen müdahale, tıbben doğru uygulanmış olsa bile hukuka aykırı sayılabilir ve tazminat sorumluluğu doğurabilir.

Sağlık hukukunun kapsadığı diğer konular

• Hasta hakları: Bilgi alma, onam verme, tedaviyi reddetme ve tıbbi kayıtlara erişim.
• Sağlık verilerinin gizliliği: Hasta kayıtlarının yetkisiz kişilerle paylaşılmaması ve KVKK yükümlülükleri.
• Estetik ve güzellik uygulamaları: Sonucun taahhüt edildiği işlemlerde sorumluluk ve yetkisiz uygulamalar.
• Sağlık kuruluşlarının ruhsat ve denetimi: Özel sağlık kuruluşlarına uygulanan idari yaptırımlar.
• Sağlık personelinin sorumluluğu: Hemşire, ebe ve diğer sağlık çalışanlarının mesleki sorumluluğu.
• İlaç ve tıbbi cihaz: Hatalı ürünlerden doğan zararlar ve üretici sorumluluğu.

Tıbbi hata iddiasında ilk adımlar nelerdir?

1. Kayıtların alınması: Hasta dosyası, epikriz, ameliyat notları, onam formları, tahlil ve görüntüleme sonuçları hastaneden yazılı talep ve e-Nabız üzerinden edinilir.
2. İkinci görüş: Başka bir uzman hekimden durumun değerlendirilmesi istenir; bu görüş ileride bilirkişi incelemesinde yol gösterici olabilir.
3. Sürelerin belirlenmesi: Kamu ve özel kurum ayrımına göre idareye başvuru veya dava süreleri hesaplanır.
4. Delillerin korunması: Fotoğraflar, faturalar, yazışmalar ve tanık bilgileri bir araya getirilir.
5. Başvuru yolunun seçilmesi: Tazminat, idari şikâyet ve ceza soruşturması yollarından hangilerinin birlikte kullanılacağı değerlendirilir.

Hekim ve hastane birlikte sorumlu mudur?

Özel hastanelerde hasta, hastaneyle tedavi sözleşmesi yapmış sayılır ve hastane, bünyesinde çalışan hekimin kusurundan sorumludur. Hekim de haksız fiil hükümlerine göre ayrıca sorumlu tutulabilir. Bu nedenle tazminat davası hem hastaneye hem hekime karşı birlikte açılabilir ve davalılar müteselsilen sorumlu tutulabilir; hasta, tazminatın tamamını davalılardan herhangi birinden isteyebilir. Kamu hastanelerinde ise dava yalnızca idareye karşı açılır; idare ödediği tazminat için kusurlu hekime rücu edebilir.

Tıbbi hata ceza soruşturması nasıl işler?

Tıbbi hata sonucunda hasta yaralanmış veya hayatını kaybetmişse, taksirle yaralama veya taksirle öldürme suçu gündeme gelir (TCK m. 85, 89). Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına yapılır. Savcılık, olayın tıbbi yönden değerlendirilmesi için çoğunlukla Adli Tıp Kurumu'ndan veya ilgili uzmanlık alanından bilirkişi raporu alır. Kamu hastanelerinde görev yapan sağlık personeli hakkında soruşturma yapılabilmesi için, görevle bağlantılı suçlarda ilgili mevzuattaki izin usulü uygulanabilir. Ceza soruşturması, tazminat davasından tamamen bağımsız olarak yürür ve sonuçlanması uzun sürebilir; ancak ceza dosyasında alınan bilirkişi raporu tazminat davasında da delil olarak kullanılabilir.

Hekimlerin mesleki sorumluluk sigortası

Serbest çalışan hekimler, diş hekimleri ve özel sağlık kuruluşlarında çalışan hekimler için zorunlu mali sorumluluk sigortası öngörülmüştür. Bu sigorta, hekimin tıbbi uygulama hatası nedeniyle ödemek zorunda kalacağı tazminatları poliçe limitleri dahilinde karşılar. Hasta açısından sigorta, özellikle yüksek tutarlı tazminatların tahsilinde önemli bir güvence sağlar. Sigorta şirketi davaya dahil edilebilir veya sigortaya doğrudan başvurulabilir; ancak poliçe limitlerini aşan zarar için hekim ve hastane sorumlu olmaya devam eder.

İdari şikâyet yolları

Tazminat ve ceza yollarının yanında, sağlık kuruluşunun işleyişine ilişkin sorunlar için idari şikâyet yolları da bulunur. Hastanelerdeki hasta hakları birimleri, randevu, bilgilendirme, mahremiyet ve hizmet kalitesine ilişkin başvuruları inceler. İl sağlık müdürlükleri, özel sağlık kuruluşları ve kamu hastaneleri hakkında idari inceleme başlatabilir; mevzuata aykırılık tespit edilirse kuruluşa idari yaptırım uygulanabilir. CİMER üzerinden de başvuru yapılabilir. Bu şikâyetler hastaya tazminat sağlamaz ve tazminat sürelerini durdurmaz; bu nedenle tazminat talebi varsa süreler ayrıca takip edilmelidir.