Çekişmeli Boşanma

Çekişmeli boşanma sebepleri nelerdir?

Türk Medeni Kanunu boşanma sebeplerini özel ve genel olarak ikiye ayırır. Özel sebeplerde kanundaki olgunun ispatı yeterlidir; genel sebepte ise evlilik birliğinin ortak hayatı sürdürmeleri beklenemeyecek derecede sarsıldığının ispatı gerekir.

Evlilik birliğinin temelinden sarsılması nasıl ispatlanır?

Uygulamada "şiddetli geçimsizlik" olarak da bilinen bu sebepte davacı, evlilik birliğini sürdürülemez hale getiren somut olayları ispat etmelidir. Sürekli tartışma, ekonomik şiddet, aşağılama, sadakat yükümlülüğüne aykırı davranışlar ve ailenin ihmal edilmesi bu kapsamda değerlendirilir. Tanık beyanları, mesaj ve e-posta kayıtları, sağlık raporları ve kolluk kayıtları sık kullanılan delillerdir. Hukuka aykırı yollarla elde edilen deliller mahkemece dikkate alınmayabilir.

Kusur neden önemlidir?

Çekişmeli boşanmada mahkeme, eşlerin kusur durumunu belirler ve bu değerlendirme boşanmanın mali sonuçlarını doğrudan etkiler:

• Maddi ve manevi tazminat: Boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu eş, kusurlu taraftan maddi tazminat isteyebilir; kişilik hakları saldırıya uğrayan eş manevi tazminat isteyebilir (TMK m. 174).
• Yoksulluk nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluk içine düşecek eş, kusuru daha ağır olmamak şartıyla süresiz nafaka isteyebilir (TMK m. 175).
• Davacının kusuru: Davacının kusuru daha ağır ise davaya itiraz eden davalının bu itirazı hakkın kötüye kullanılması niteliğinde değilse dava reddedilebilir (TMK m. 166/2).

Çekişmeli boşanma davası nasıl ilerler?

1. Dava dilekçesi: Boşanma sebebi, olaylar, deliller ve talepler (velayet, nafaka, tazminat) dilekçede gösterilir.
2. Dilekçelerin karşılıklı verilmesi: Davalıya cevap, ardından cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri için ikişer haftalık süreler verilir.
3. Ön inceleme: Mahkeme tarafları sulhe teşvik eder, uyuşmazlık konularını belirler ve tedbir nafakası gibi geçici önlemlere karar verebilir.
4. Tahkikat: Tanıklar dinlenir, belgeler toplanır; çocuk varsa sosyal inceleme raporu alınır.
5. Karar: Mahkeme boşanmaya, velayete, nafakaya ve tazminata karar verir; karara karşı istinaf ve temyiz yolu açıktır.

Çekişmeli boşanma davası ne kadar sürer?

Çekişmeli boşanma davasının süresi; tanık sayısına, sosyal inceleme raporuna, mahkemenin iş yüküne ve kararın istinaf ile temyize taşınıp taşınmadığına göre değişir. İlk derece yargılaması çoğu zaman bir yılı bulabilir; kanun yollarıyla birlikte süreç daha da uzayabilir. Taraflar yargılama sırasında anlaşırsa dava anlaşmalı boşanmaya dönüşür ve kısa sürede sonuçlanabilir.

Terk sebebiyle boşanma nasıl olur?

Terk sebebiyle boşanmada eşlerden biri, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla diğerini terk etmiş veya haklı sebep olmaksızın ortak konuta dönmemiş olmalıdır (TMK m. 164). Ayrılığın en az altı ay sürmesi gerekir. Terk eden eşe, ayrılığın dördüncü ayının sonunda hâkim veya noter aracılığıyla ihtar gönderilebilir; ihtardan itibaren iki ay geçmesine rağmen dönülünmezse boşanma davası açılabilir.