Alacak Davası

Alacak davası ile icra takibi arasındaki fark nedir?

Alacaklı, alacağını doğrudan ilamsız icra takibiyle de isteyebilir. İcra takibi daha hızlı başlar; ancak borçlu ödeme emrine itiraz ederse takip durur ve alacaklının itirazın iptali davası açması gerekir. Alacağın varlığı veya miktarı tartışmalıysa ya da delil toplanması gerekiyorsa doğrudan alacak davası açmak daha uygun olabilir. Hangi yolun seçileceği, alacağın belgelere dayanıp dayanmadığına ve borçlunun durumuna göre belirlenir.

Hangi mahkeme görevlidir?

Yetkili mahkeme kural olarak davalının yerleşim yeri mahkemesidir; sözleşmeden doğan davalar sözleşmenin ifa yerinde de açılabilir (HMK m. 6, 10).

Belirsiz alacak davası nedir?

Alacaklı, alacağın miktarını dava açarken tam ve kesin olarak belirleyemiyorsa veya bu imkânsızsa, asgari bir miktar belirterek belirsiz alacak davası açabilir (HMK m. 107). Deliller toplandıktan ve bilirkişi raporu alındıktan sonra talep artırılır. Bu yöntem, zamanaşımının alacağın tamamı için kesilmesini sağlar. Alacağın bir kısmını dava edip geri kalanını saklı tutmak ise kısmi dava olarak adlandırılır (HMK m. 109).

Alacak davası nasıl açılır?

1. Belgelerin toplanması: Sözleşme, fatura, dekont, yazışmalar ve ihtarname.
2. İhtar: Borçluyu temerrüde düşürmek ve faiz başlangıcını belirlemek için ihtarname gönderilmesi.
3. Arabuluculuk: Ticari, tüketici, iş veya kira alacaklarında arabulucuya başvuru.
4. Dava dilekçesi: Alacağın dayanağı, tutarı, faiz talebi ve deliller gösterilerek dava açılır; nispi harç ödenir.
5. İhtiyati haciz: Alacağın tahsilini güvenceye almak için şartları varsa ihtiyati haciz istenebilir.

Alacak davalarının türleri nelerdir?

Faiz talebi nasıl belirlenir?

Alacak davasında anaparanın yanında faiz de istenebilir. Faiz, borçlunun temerrüde düştüğü tarihten itibaren işler; vade günü kararlaştırılmışsa bu günden, kararlaştırılmamışsa ihtarnamenin tebliğinden itibaren temerrüt gerçekleşir. Taraflar sözleşmede faiz oranı belirlememişse, adi işlerde yasal faiz, ticari işlerde avans faizi oranında ticari temerrüt faizi istenebilir (3095 sayılı Kanun m. 1, 2). Dava dilekçesinde faizin türü ve başlangıç tarihi açıkça yazılmalıdır; talep edilmeyen faize hükmedilmez.

Dava masrafları ne kadar tutar?

Alacak davalarında dava açılırken nispi karar ve ilam harcının dörtte biri peşin olarak ödenir; kalan kısım karar aşamasında tamamlanır. Ayrıca başvurma harcı, tebligat ve bilirkişi giderleri için gider avansı yatırılır. Harç ve gider tarifeleri her yıl güncellenir. Davayı kazanan taraf lehine yargılama giderleri ve vekâlet ücreti karşı tarafa yükletilir. Maddi durumu yetersiz olan kişiler, adli yardım talebinde bulunarak harç ve giderlerden geçici olarak muaf tutulmayı isteyebilir (HMK m. 334).

İhtiyati haciz nasıl istenir?

Vadesi gelmiş ve rehinle güvence altına alınmamış bir para alacağı için, borçlunun mallarını kaçırma veya saklama ihtimali varsa mahkemeden ihtiyati haciz istenebilir (İİK m. 257). Vadesi gelmemiş alacaklar için ise borçlunun belirli bir yerleşim yeri yoksa veya mallarını kaçırma hazırlığında bulunuyorsa ihtiyati haciz mümkündür. Mahkeme kural olarak teminat ister. İhtiyati haciz kararından sonra kanunda öngörülen süre içinde dava açılmaz veya takip başlatılmazsa karar kendiliğinden kalkar.

Arabuluculuk sürecinde neler olur?

Arabuluculuğun zorunlu olduğu alacaklarda başvuru, adliyedeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Arabulucu tarafları toplantıya çağırır; ticari uyuşmazlıklarda süreç kural olarak altı hafta içinde sonuçlandırılır ve gerektiğinde iki hafta uzatılabilir. Anlaşma sağlanırsa düzenlenen belge ilam niteliğindedir. Anlaşma sağlanamazsa son tutanağın aslı veya onaylı örneği dava dilekçesine eklenir; aksi halde dava usulden reddedilir.

Karardan sonra ne olur?

Mahkeme alacağın kabulüne karar verirse, alacaklı kararı icra dairesine vererek ilamlı icra takibi başlatabilir. Para alacağına ilişkin kararlar kesinleşmeden de icraya konulabilir; ancak borçlu istinaf aşamasında teminat göstererek icranın geri bırakılmasını isteyebilir. Karara karşı tebliğten itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna gidilebilir; parasal sınırı aşan davalarda bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyiz de mümkündür.

Alacak davasında hangi deliller kullanılır?

Alacak davasının sonucu çoğunlukla delillere bağlıdır. Yazılı sözleşme, fatura, irsaliye, teslim tutanağı, banka dekontu, cari hesap ekstresi, e-posta ve mesaj yazışmaları, ihtarname ve cevabı en sık kullanılan delillerdir. Tacirler arasındaki uyuşmazlıklarda kanuna uygun tutulmuş ticari defterler de delil niteliğindedir (HMK m. 222). Senetle ispat zorunluluğu olan hallerde tanık dinletilemez; ancak karşı tarafın yazılı bir belgesi delil başlangıcı sayılırsa tanıkla desteklenebilir. Bilirkişi incelemesi, özellikle cari hesap ve hesaplama gerektiren alacaklarda tutarın belirlenmesinde belirleyicidir. Delillerin dava dilekçesinde ve cevaba cevap dilekçesinde eksiksiz gösterilmesi gerekir; sonradan delil göstermek kural olarak sınırlıdır.