İlamsız İcra Takibi

İlamsız icra takibi nedir?

İlamsız takip, alacağın varlığının önceden bir mahkeme kararıyla tespit edilmesini gerektirmeyen icra yoludur (İİK m. 42 vd.). Alacaklının bir fatura, sözleşme, cari hesap kaydı veya başka bir belgeye dayanması mümkündür; hatta belgesiz alacaklar için de takip başlatılabilir. Bu esneklik nedeniyle ilamsız takip, Türkiye'de en sık kullanılan icra yoludur. Çek, bono ve poliçe gibi kambiyo senetlerine dayanan alacaklar için ise ayrı ve daha hızlı bir takip yolu vardır.

İlamsız icra takibi nasıl başlatılır?

Takip, alacaklının yetkili icra dairesine takip talebinde bulunmasıyla başlar. Takip talebinde bulunması gereken bilgiler kanunda sayılmıştır (İİK m. 58):

Takip talebi icra dairesine yazılı veya sözlü olarak yapılabileceği gibi UYAP Vatandaş Portalı üzerinden e-imza veya mobil imza ile elektronik olarak da verilebilir. Takip başlatılırken peşin harç ve tebligat masrafları ödenir.

Hangi icra dairesi yetkilidir?

İlamsız takipte yetkili icra dairesi, kural olarak borçlunun yerleşim yerindeki icra dairesidir. Bunun yanında sözleşmenin ifa yeri icra dairesinde de takip yapılabilir. Para borçlarında ifa yeri kural olarak alacaklının yerleşim yeri olduğundan (TBK m. 89), alacaklı birçok durumda kendi bulunduğu yerdeki icra dairesinde takip başlatabilir. Borçlu, yetkisiz icra dairesinde başlatılan takibe ödeme emrine itiraz süresi içinde yetki itirazında bulunabilir.

Ödeme emri nedir ve neler içerir?

Ödeme emri, icra dairesinin takip talebi üzerine borçluya gönderdiği resmi bildirimdir (İİK m. 60). Ödeme emrinde borcun ve masrafların 7 gün içinde ödenmesi, borca itiraz edilecekse 7 gün içinde itiraz edilmesi, itiraz edilmez ve ödeme yapılmazsa mal beyanında bulunulması gerektiği bildirilir. Ayrıca gerçeğe aykırı mal beyanının ve mal beyanında bulunmamanın cezai sonuçları hatırlatılır.

Ödeme emri gelen kişi ne yapabilir?

Borçlu, itirazını gerekçe göstermeden yapabilir; ancak takibin dayanağı olan belgedeki imzanın kendisine ait olmadığını iddia ediyorsa bunu itirazında açıkça belirtmelidir, aksi halde imzayı kabul etmiş sayılır (İİK m. 62).

Mal beyanı nedir?

Ödeme emrine itiraz etmeyen ve borcu ödemeyen borçlu, ödeme süresi içinde mallarını, gelirlerini ve alacaklarını icra dairesine bildirmekle yükümlüdür (İİK m. 74). Mal beyanında bulunmamak veya gerçeğe aykırı beyanda bulunmak, alacaklının şikâyeti üzerine icra ceza mahkemesince disiplin hapsiyle cezalandırılabilir (İİK m. 337, 338).

Takip kesinleşince ne olur?

Borçlu süresinde itiraz etmez ve borcu ödemezse takip kesinleşir. Alacaklı bu aşamada borçlunun maaşına, banka hesaplarına, araçlarına, taşınmazlarına ve üçüncü kişilerdeki alacaklarına haciz konulmasını isteyebilir. Haciz talebi, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır (İİK m. 78). Haczedilen malların satışı da kanundaki süreler içinde istenmelidir; aksi halde haciz düşer (İİK m. 106, 110).

İtiraz edilirse süreç nasıl ilerler?

Borçlu itiraz ederse takip durur. Alacaklının iki yolu vardır:

• İtirazın kaldırılması: Alacağı imzası ikrar edilmiş adi senet, resmi belge veya kanunda sayılan diğer belgelere dayanıyorsa, alacaklı itirazın tebliğinden itibaren 6 ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir (İİK m. 68).
• İtirazın iptali davası: Alacaklı, itirazın tebliğinden itibaren 1 yıl içinde genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir (İİK m. 67).

Alacaklı bu sürelerde hiçbir yola başvurmazsa takip kesinleşemez.

Bir bakışta ilamsız icra takibi