Veraset İlamı (Mirasçılık Belgesi)
Veraset ilamı, kanunda "mirasçılık belgesi" olarak geçen ve miras bırakanın mirasçılarını ve miras paylarını gösteren resmî belgedir (TMK m. 598). Belge noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınır. Mirasçılar bu belgeyle tapu, banka, araç ve SGK işlemlerini yapar. Mirasçılık belgesi aksi ispat edilinceye kadar geçerlidir; hatalı düzenlenen belgenin iptali her zaman istenebilir.
Veraset ilamı neden gereklidir?
Miras, ölümle birlikte kendiliğinden mirasçılara geçse de mirasçıların bu sıfatını üçüncü kişilere ve resmî kurumlara kanıtlaması gerekir. Veraset ilamı şu işlemler için istenir:
- Tapuda miras yoluyla intikal ve sonrasındaki satış işlemleri.
- Bankadaki mevduat ve kiralık kasaların mirasçılara ödenmesi.
- Araçların mirasçılar adına tescili.
- SGK'dan ölüm aylığı ve diğer hakların talep edilmesi.
- Miras bırakanın alacakları için dava ve icra takibi.
Veraset ilamı nereden alınır?
| Konu | Noter | Sulh hukuk mahkemesi |
|---|---|---|
| Ne zaman? | Mirasçılar nüfus kayıtlarından açıkça belirlenebiliyorsa | Yabancılık unsuru varsa, nüfus kayıtları yetersizse veya noter belge vermezse |
| Başvuru | Herhangi bir noterliğe | Herhangi bir sulh hukuk mahkemesine, çekişmesiz yargı olarak |
| Süre | Çoğunlukla aynı gün | Mahkemenin iş yüküne göre birkaç hafta |
| Gerekli belge | Başvuranın kimliği | Dilekçe ve kimlik; mahkeme nüfus kayıtlarını UYAP'tan getirtir |
| Masraf | Noterlik ücret tarifesine göre | Başvuru harcı ve masraflar |
Mirasçılardan herhangi biri tek başına başvurabilir; tüm mirasçıların birlikte başvurması gerekmez. Miras bırakanın alacaklıları da alacağını takip etmek için mahkemeden mirasçılık belgesi alabilir.
Vasiyetname varsa belge nasıl alınır?
Vasiyetnameyle atanan mirasçılara mirasçılık belgesi, vasiyetnamenin açılmasından ve ilgililere tebliğinden sonra, yasal mirasçıların veya daha önceki vasiyetnamelerde lehine tasarruf yapılanların bir ay içinde itiraz etmemesi halinde verilir (TMK m. 598/2). Vasiyetname sulh hukuk mahkemesinde açılır; bu işlem için vasiyetnamenin aslı mahkemeye teslim edilir.
Mirasçılık belgesi hatalı ise ne yapılır?
Mirasçılık belgesi, aksi ispat edilinceye kadar geçerlidir. Bir mirasçının belgede gösterilmemesi, payların hatalı yazılması veya mirasçı olmayan bir kişinin belgeye girmesi halinde mirasçılık belgesinin iptali davası açılabilir. Bu dava herhangi bir süreye bağlı değildir. Belgede gösterilmeyen bir mirasçı, ayrıca miras sebebiyle istihkak davası açarak tereke mallarındaki payını isteyebilir (TMK m. 637).
Veraset ve intikal vergisi beyannamesi ne zaman verilir?
Miras yoluyla intikal eden mallar için mirasçıların veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermesi gerekir. Ölüm Türkiye'de gerçekleşmiş ve mirasçılar Türkiye'deyse beyanname ölüm tarihini izleyen dört ay içinde, miras bırakanın son yerleşim yerindeki vergi dairesine verilir (7338 sayılı Kanun m. 9, 10). Kanunda belirlenen istisna tutarları her yıl güncellenir. Tapu ve banka işlemlerinde vergi dairesinden alınan ilişiksiz belgesi istenebilir.
Veraset ilamından sonra hangi işlemler yapılır?
| İşlem | Kurum | Not |
|---|---|---|
| Tapu intikali | Tapu müdürlüğü | Mirasçılar elbirliği mülkiyetiyle tescil edilir |
| Banka hesapları | İlgili banka | Veraset ve intikal vergisi ilişiksiz belgesi istenebilir |
| Araç tescili | Noter | Mirasçılar adına tescil |
| Ölüm aylığı | SGK | Hak sahiplerinin başvurusu |
| Paylaşım | Mirasçılar arasında veya mahkeme | Anlaşma yoksa ortaklığın giderilmesi davası |
Dilekçe rehberleri
Sık sorulan sorular
Veraset ilamı almak için süre var mı?
Hayır. Belge her zaman alınabilir; ancak veraset ve intikal vergisi beyannamesi için kanuni süre vardır.
Mirası reddeden kişi belgede görünür mü?
Ret kayıtları dikkate alınarak düzenlenen belgede reddeden mirasçı yerine alt soyu gösterilir.
Yurt dışında yaşayan mirasçı belge alabilir mi?
Evet. Yabancılık unsuru varsa belge sulh hukuk mahkemesinden alınır; konsolosluklar aracılığıyla da işlem yapılabilir.
Veraset ilamı ile miras paylaşılmış olur mu?
Hayır. Belge yalnızca mirasçıları ve paylarını gösterir; paylaşım ayrıca yapılır.
Kaynakça
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m. 595–598, 637
- 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu, m. 9, 10
- 1512 sayılı Noterlik Kanunu, m. 71/A
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.