Soruşturma Aşaması

Soruşturma nasıl başlar?

Soruşturma üç yoldan başlayabilir: suç duyurusu (ihbar), suçtan zarar görenin şikâyeti veya savcının suçu kendiliğinden öğrenmesi (CMK m. 158, 160). Savcı, suç işlendiği izlenimini veren bir hali öğrenir öğrenmez gerçeği araştırmaya başlar; şüphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplamakla yükümlüdür.

İfade verirken hangi haklar vardır?

İfade, şüphelinin kolluk veya savcı tarafından dinlenmesidir; hâkim tarafından yapılan dinleme ise sorgu olarak adlandırılır. İfade alınmadan önce şüpheliye şu hakları hatırlatılır (CMK m. 147):

Baskı, tehdit, aldatma veya yorgunluk gibi yöntemlerle alınan ifadeler, rıza olsa bile delil olarak kullanılamaz (CMK m. 148). Müdafi bulunmaksızın kollukta alınan ifade, hâkim veya mahkeme önünde şüpheli tarafından doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz.

Gözaltı ne kadar sürer?

Yakalanan kişi, serbest bırakılmazsa yakalama yerine en yakın hâkime gönderilmesi için gerekli süre hariç yirmi dört saat içinde hâkim önüne çıkarılır (CMK m. 91). Toplu olarak işlenen suçlarda gözaltı süresi, savcının yazılı emriyle her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün süreyle uzatılabilir. Gözaltına alınan kişi veya yakınları, gözaltı işlemine karşı sulh ceza hâkimliğine başvurabilir.

Tutuklama hangi şartlarda verilir?

Tutuklama için kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut deliller ve bir tutuklama nedeni bulunmalıdır (CMK m. 100). Tutuklama nedenleri; şüphelinin kaçması, saklanması veya kaçacağı şüphesini uyandıran somut olgular ile delilleri karartma şüphesidir. Kanunda sayılan bazı ağır suçlarda tutuklama nedeni var sayılabilir. İşin önemi veya beklenen ceza bakımından ölçüsüz kalacaksa tutuklama kararı verilemez.

Tutuklama yerine çoğu zaman adli kontrol uygulanır (CMK m. 109). Yurt dışına çıkma yasağı, belirli aralıklarla imza verme, konutu terk etmeme ve elektronik izleme adli kontrol türleri arasındadır. Tutuklama ve adli kontrol kararlarına karşı sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir.

Soruşturma dosyası incelenebilir mi?

Müdafi, soruşturma evresinde dosya içeriğini inceleyebilir ve belgelerin bir örneğini alabilir. Ancak soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebilecekse, savcının talebi üzerine sulh ceza hâkimliği dosya incelemesini kısıtlayabilir (CMK m. 153). Şüphelinin ifadesi, bilirkişi raporları ve şüphelinin hazır bulunmaya yetkili olduğu işlemlere ilişkin tutanaklar bu kısıtlamanın dışındadır.

Soruşturma nasıl sonuçlanır?

Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar adli sicile işlenmez. Suçtan zarar gören bu karara iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilir (CMK m. 173).

Soruşturma ne kadar sürer?

Kanunda soruşturma için genel bir azami süre öngörülmemiştir; süre dosyanın niteliğine, bilirkişi incelemelerine ve savcılığın iş yüküne göre değişir. Ancak suçun tabi olduğu dava zamanaşımı süresi soruşturma süresince de işler (TCK m. 66). Tutuklu soruşturmalar öncelikle yürütülür.