İçeriğe atla

Tapu İptal ve Tescil Davası

Tapu iptal ve tescil davası, hukuka aykırı biçimde oluşmuş bir tapu kaydının iptal edilmesi ve taşınmazın gerçek hak sahibi adına tescil edilmesi için açılan davadır. Dava, taşınmazın bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesi'nde görülür ve bu yetki kesindir. En sık sebepler mirastan mal kaçırma (muris muvazaası), vekâletnamenin kötüye kullanılması ve devri yapan kişinin ayırt etme gücünden yoksun olmasıdır.

Tapu iptal ve tescil davası nedir?

Tapu iptal ve tescil davası, tapu sicilinde geçerli bir hukuki sebebe dayanmadan yapılmış, yani yolsuz bir tescilin düzeltilmesine yöneliktir. Türk Medeni Kanunu'na göre hukuki sebebe dayanmayan tescil yolsuzdur ve ayni hakkı zedelenen kişi kaydın düzeltilmesini dava edebilir (TMK m. 1024, 1025). Mahkeme davayı kabul ederse mevcut tapu kaydı iptal edilir ve taşınmaz davacı adına, mirasla ilgili davalarda ise miras payları oranında tescil edilir.

Tapu iptal davası hangi sebeplerle açılır?

SebepAçıklamaDayanak
Muris muvazaasıMiras bırakanın mirasçılardan mal kaçırmak amacıyla bağışı tapuda satış gibi göstermesi1 Nisan 1974 tarihli Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı
Vekâletin kötüye kullanılmasıVekilin taşınmazı vekil edenin zararına, örneğin gerçek değerin çok altında veya kendi yakınına devretmesiTBK m. 502 vd.
EhliyetsizlikDevri yapan kişinin işlem anında ayırt etme gücüne sahip olmamasıTMK m. 13, 15
İrade bozukluğuHata, aldatma veya korkutma ile yapılan devirTBK m. 30–39
Aile konutuEşin açık rızası olmadan aile konutunun devredilmesiTMK m. 194
Kazandırıcı zamanaşımıTapusuz taşınmazı 20 yıl süreyle malik sıfatıyla, çekişmesiz ve aralıksız zilyetliğinde bulunduran kişinin tescil talebiTMK m. 713

Muris muvazaası nedir?

Muris muvazaası, miras bırakanın taşınmazı gerçekte bağışlamak istediği halde, diğer mirasçıların itirazını önlemek için tapuda satış göstermesidir. Yargıtay'ın 1 Nisan 1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı'na göre, satış görünümündeki bu işlem geçersizdir ve saklı payı olsun olmasın her mirasçı iptal davası açabilir. Mahkeme; satış bedeli ile gerçek değer arasındaki farkı, alıcının ödeme gücünü, miras bırakanın satışı gerektiren bir ihtiyacının olup olmadığını ve aile içindeki ilişkileri birlikte değerlendirir.

Vekâlet görevinin kötüye kullanılması nasıl ispatlanır?

Vekil, vekâlet verenin menfaatine uygun davranmakla yükümlüdür. Taşınmazın gerçek değerinin çok altında satılması, vekilin kendisine veya yakınına devretmesi ve alıcının bu durumu bilmesi ya da bilmesi gerekmesi, vekâletin kötüye kullanıldığını gösteren başlıca unsurlardır. Bu davalarda taşınmazın satış tarihindeki değeri bilirkişi tarafından belirlenir.

Tapu iptal ve tescil davası nasıl açılır?

  1. Belgelerin toplanması: Tapu kayıtları, satış işlemine ait resmi senet, vekâletname, veraset ilamı ve varsa sağlık raporları edinilir.
  2. Dava dilekçesi: Taşınmazın bulunduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesi'ne başvurulur. Taşınmazın aynına ilişkin davalarda bu yetki kesindir; başka yerde açılan dava yetkisizlik nedeniyle reddedilir (HMK m. 12).
  3. İhtiyati tedbir: Yargılama sürerken taşınmazın üçüncü kişilere devrini önlemek için tapu kaydına ihtiyati tedbir şerhi konulması istenebilir.
  4. Yargılama: Tanık, keşif, bilirkişi ve gerekirse Adli Tıp Kurumu raporu gibi deliller toplanır.
  5. Karar ve tescil: Kesinleşen karar tapu müdürlüğüne gönderilir ve tescil yapılır. Taşınmaza ilişkin karar kesinleşmeden infaz edilemez (HMK m. 367).

Tapu iptal davası zamanaşımına tabi mi?

Muris muvazaasına ve yolsuz tescile dayanan tapu iptal davaları kural olarak zamanaşımına veya hak düşürücü süreye tabi değildir. Buna karşılık hata, aldatma veya korkutma gibi irade bozukluklarına dayanan taleplerde, sözleşmeyle bağlı olmadığının bir yıl içinde bildirilmesi gerekir (TBK m. 39). Bu nedenle dayanılan sebebin doğru belirlenmesi süre açısından belirleyicidir.

Taşınmaz üçüncü kişiye satıldıysa ne olur?

Tapu kaydına iyi niyetle güvenerek taşınmazı edinen üçüncü kişinin kazanımı korunur (TMK m. 1023). Bu durumda tapu iptali istenemez; zarar gören kişi, taşınmazı devreden kişiden tazminat talep edebilir. Üçüncü kişinin yolsuzluğu bildiği veya bilmesi gerektiği ispat edilirse iyi niyet korumasından yararlanamaz ve kayıt ona karşı da iptal edilebilir.

Tapu iptal davası ne kadar sürer?

Tapu iptal ve tescil davaları, çok sayıda delil gerektirdiği için genellikle uzun süren davalardır. Tanık dinlenmesi, keşif ve bilirkişi incelemesi; ehliyetsizlik iddiasında ise Adli Tıp Kurumu raporunun beklenmesi süreyi uzatır. İstinaf ve temyiz aşamalarıyla birlikte yargılama birkaç yılı bulabilir.

Bir bakışta tapu iptal ve tescil davası

KonuBilgi
DayanakTMK m. 1024, 1025
Görevli mahkemeAsliye Hukuk Mahkemesi
Yetkili mahkemeTaşınmazın bulunduğu yer (kesin yetki)
Zorunlu arabuluculukYok
İhtiyati tedbirTapuya şerh konulabilir
Kanun yoluİstinaf ve temyiz

Dilekçe rehberleri

Sık sorulan sorular

Muris muvazaası davasını hangi mirasçılar açabilir?

Saklı payı olsun olmasın, satışla zarara uğratılan her mirasçı dava açabilir.

Tapu iptal davasında arabuluculuk zorunlu mu?

Hayır. Tapu iptal ve tescil davaları doğrudan mahkemede açılır.

Dava devam ederken taşınmaz satılabilir mi?

Tapuya ihtiyati tedbir şerhi konulmamışsa satılabilir; bu nedenle dava açılırken tedbir istenmesi önemlidir.

Babamın bir kardeşime yaptığı satış gerçek miydi, nasıl anlaşılır?

Mahkeme satış bedelini, alıcının ödeme gücünü ve miras bırakanın satış için makul bir sebebinin olup olmadığını birlikte değerlendirir.

Tapu iptal davası masrafı neye göre hesaplanır?

Harç ve giderler, taşınmazın dava tarihindeki değeri üzerinden hesaplanır.

Tapu iptal davasında tanık yeterli olur mu?

Muris muvazaasına dayanan davalarda mirasçılar, miras bırakanın muvazaalı işleminde üçüncü kişi sayıldığından muvazaayı tanık dahil her türlü delille ispat edebilir. Diğer sebeplerde ispat kuralları dayanılan sebebe göre değişir.

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi tapu iptaline konu olabilir mi?

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi görünümünde gerçekte mirasçılardan mal kaçırma amacı güdülmüşse veya bakma borcu yerine getirilmemişse tapu iptali istenebilir; her olay ayrı değerlendirilir.

Gayrimenkul Hukuku SSS

Kaynakça

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş niteliği taşımaz.

WhatsApp ile yazın (yeni sekmede açılır)